Filmmakers in Focus
Robert Breer, Svetlana Proskoerina en Kobayashi Masahiro.
Elk jaar krijgen bepaalde regisseurs extra aandacht als Filmmakers in Focus. Regisseurs met een kwalitatief hoogstaand - maar in Nederland nog te weinig vertoond - oeuvre, die bovendien met bijzondere nieuwe films komen. Dit jaar: Robert Breer, Svetlana Proskoerina en Kobayashi Masahiro.
Rotterdam toont alle speelfilms van de Russische filmmaker Svetlana Proskoerina (1948) en een documentaire die ze maakte over haar leermeester, Aleksandr Sokoerov. Met haar debuut Accidental Waltz won Svetlana Proskoerina in 1990 het Gouden Luipaard op het filmfestival van Locarno en het jaar daarop een plek in de programmering van Rotterdam. Dit jaar keren film en filmmaker terug. Proskoerina’s retrospectief biedt ook de première van The Best of Times, waarin twee vrouwen met dezelfde geliefde ook na diens overlijden in een haat-liefdeverhouding gevangen blijven.
Proskoerina is een zielsverwant van de Russische meester Aleksandr Sokoerov. Ze schreef het scenario voor zijn Russian Ark (2002) en maakte over hem de documentaire Islands. Alexander Sokurov (2003), die op het festival wordt vertoond. Evenals Sokoerovs nieuwste film, Alexandra.
De films van Kobayashi Masahiro (1954) worden steeds strenger en gedetailleerder. The Rebirth won op het festival van Locarno het Gouden Luipaard. In Kobayashi’s vroege films schemert de invloed door van pinku eiga, de populaire Japanse softporno waarin hij ervaring opdeed. Zijn werk is vreemd en indringend gebleven. Wel worden zijn altijd morele films steeds strenger, vergelijkbaar met de Franse meester Robert Bresson. Bashing (2005) gaat over een Japanse vrouw die in het Midden- Oosten als gijzelaar heeft vastgezeten en na terugkeer in Japan met de nek wordt aangekeken. In The Rebirth (2007), die in Locarno het Gouden Luipaard won, speelt Kobayashi zelf de man wiens dochter door een klasgenoot wordt vermoord. Hij ontvlucht de stad en gaat werken in een provinciale fabriek. Daar werkt toevallig ook de moeder van de jonge moordenaar.
Behalve alle films van de Amerikaanse Free Radical Robert Breer (1926) toont Rotterdam ook zijn bewegende beeldhouwwerken. Alles recent gerestaureerd.
Robert Breer maakt ‘bewegende beelden’. Hij laat tekeningen, homemovies en krantenknipsels bewegen in collageachtige animatiefilms. En hij maakt sculpturen die over de grond kruipen. Breers films zijn ultrakort, associatief en razendsnel. Zijn sculpturen, te zien in TENT., bewegen daarentegen zo langzaam, dat het soms niet eens opvalt.
De titel A Man and His Dog Out for Air (1957) beschrijft het weldadige gevoel dat zijn films oproepen: alsof je wandelt met de hond. Je wordt ondergedompeld in een stroom herkenbare beelden. Bij het beeldende kunstwerk Panoramas moet de bezoeker daadwerkelijk wandelen, langs een aantal kijkdozen. Door uitsneden ziet hij beelden die samen een soort animatiefilm creëren. Zo treedt de kijker in Breers voetsporen. De films van Breer bieden telkens een spervuur van beeld-perbeeld geanimeerde gedachtenkronkels. Vijftig jaar filmarbeid werd in dit zo goed als complete retrospectief niet-chronologisch opgelijst, maar wel verspreid over vijf compilaties volgens een vast patroon: elk blok begint met een reeks nagelnieuwe, gerestaureerde prints. Werken uit verschillende periodes worden telkens gecombineerd met zeldzaam documentair materiaal over Breer, of documentaires van performances en happenings waarin Breer zelf een rol speelde. Inclusief zijn videoclip voor New Order en het geanimeerde intermezzo voor een David Bowie-film!