Alles wat u altijd al wilde weten over de Vierde Generatie (maar nooit durfde te vragen).

Cinema Regained: Rediscovering the 4th Generation


De term ‘Vierde Generatie’ blijkt zelfs de meest verwoede filmconnaisseur soms voor vraagtekens plaatsen. Daarom een kleine handleiding. In Cinema Regained draaien 12 films, gemaakt tussen het eind van de jaren ’70 tot eind jaren ’80. De makers ervan worden gerekend tot de zogeheten Vierde Generatie. Een term die menig filmhuisbezoeker toch bekend in de oren moet klinken, al is het maar omdat de Vijfde Generatie in Nederland enorm succesvol was. Wie heeft niet Raise the Red Lantern of Farewell to My Concubine gezien?

Op het eerste gezicht lijkt deze groepsindeling voor de hand te liggen, maar het blijkt ook verwarring op te roepen. Daarom een kleine opheldering:

Hoezo Vierde Generatie?
De term Vierde Generatie is pas bedacht toen de Vijfde Generatie internationaal doorbrak. Deze uitleg lijkt een open deur, zeker als je bedenkt dat er gewoon al gesproken werd van een Eerste, Tweede en Derde Generatie. Maar de groep die nu de Vierde Generatie heet, stond jarenlang bekend als de ‘Verloren Generatie'.

Heten ze ook zo in China?
Het is een etiket dat in film-academische kringen is bedacht, maar die zowel in het Westen als in China wordt gehanteerd. Het is dus géén buitenlandse marketingterm. Het is niet toevallig dat deze filmers in China in generaties en niet in golven worden aangeduid. De invloed van de politiek-historische situatie was bepalend.

Waren de films van de Vijfde Generatie de eerste die überhaupt buiten China vertoond mochten worden?
Nee. De Eerste en Tweede Generatie bestonden uit zeer kosmopolitisch ingestelde filmmakers, veelal uit Shanghai. Die stad was toen vergelijkbaar met New York. Een eigen cultuur, maar veel buitenlandse invloed en een wereldse uitstraling.
Ze werden veelvuldig buiten China vertoond. De verstikkende controle op film als medium kwam pas op gang tijdens de totalitaire jaren. De Derde Generatie was de eerste generatie die films maakte onder Mao. Toch werden ook toen prachtige films gemaakt, maar de nadruk lag wel erg sterk op het volksverheffende karakter ervan.

De hoeveelste Generatie is eigenlijk nu actief? De Olympische Spelen Generatie soms?
De huidige lichting wordt gerekend tot de Zesde, en misschien wel de laatste.

De Zesde pas? Maar die Vijfde Generatie-hit Raise the Red Lantern dateert toch al van 1991!?
Dat komt omdat het woord ‘generatie’ hier slaat op een politiek tijdvak, en niet zozeer gerelateerd wordt aan mensenleeftijden.

Maken de regisseurs van de Vierde nog steeds films?
Sommigen wel, zoals Teng Wenji van At the Beach.

Refereren ze ook aan die Vierde Generatie als ze zichzelf presenteren?
Noemt Godard zichzelf nouvelle vague-filmmaker? Ze noemen zich wel soms de ‘oudere broers van de Vijfde Generatie’. Ze zijn gemiddeld ook zo’n tien jaar ouder dan deze regisseurs. Wu Tian-ming van de Vierde werd baas van de filmstudio's van Xi’an en maakte als producent de carrière mogelijk van Vijfde Generatie-klappers als Yang Zimou en Chen Kaige.

Worden ze vanzelf de Derde Generatie als de leden van de Eerste Generatie allemaal dood zijn?
Neehee! In China zijn ook alle nieuwe dingen oud.