A Programmer's Chronicles 9
In de bergen door Gertjan Zuilhof
Voordat ik voor het IFFR de warmbloedige nieuwe cinema van tropisch Azië mocht gaan verkennen, maakte ik zeker een decennium lang een jaarlijkse Winterreise door het Duitstalige midden van Europa.
Het was het jaar van Michael Pilz’ Feldberg dat ik voor het eerst voor het filmfestival van Rotterdam naar Oostenrijk kwam. De film ging meen ik in Wels tijdens de Oostenrijkse Filmdagen in première, maar voor de bezoeker uit Rotterdam werd een mooie oude bioscoop in Wenen afgehuurd. Om het stralende 35 mm beeld goed tot zijn recht te laten komen en de minimale, maar zorgvuldige geluidsband goed te laten klinken. Ik was onder de indruk van het vakmanschap en het visuele- en auditieve purisme al kon ik toen nog niet weten dat Pilz niet lang daarna het werken met klassieke filmische technieken zou opgeven en een pionier zou worden op het gebied van het filmen met handzame videoformaten.
Msschien wilde Pilz het gewoon nog één keer proberen; één keer een film maken die in esthetische zin de uiterste kant van het purisme in de cinema opzocht en die aan de technische kant state-of-the-art was in beeld en geluid. En dus veel geld kostte voor een avant-garde film. Een film die zich op het technische vlak kon meten met de mainstream cinema en die daarom van de maker alleen in gekwalificeerde bioscopen mocht worden vertoond. Een veeleisende zo niet onmogelijke paradox en het fraaie, geheimzinnige en zuivere Feldberg bleef een weinig vertoonde uitzondering op de regel dat avant-garde een kunst van de armoede is.
Feldberg is een speelfilm te noemen, want hij heeft twee acteurs, maar is vooral een meesterproef in het filmisch vangen van een adembenemend berglandschap. Pilz is zelf een begenadigd cameraman, maar voor deze gelegenheid deed hij een beroep op Peter Schreiner. Pas later, bijvoorbeeld na het zien van Schreiner’s eigen film Blaue Ferne (1994), viel goed te zien hoe wezenlijk de bijdrage van Schreiner is geweest aan het meesterwerk van Pilz.
Dit jaar werd een film gepresenteerd die me weer helemaal terugbracht naar de vroege jaren negentig. Naar 1990 om precies te zijn. Naar het jaar van Feldberg. Het gaat om het fraaie Bellavista van Peter Schreiner. Inderdaad, de cameraman van Feldberg. Bellavista is mooi, rustig en zelfverzekerd in zwart/wit gefotografeerd en gedraaid op een locatie, een vergeten Duits sprekende enclave in de Italiaanse Alpen, waarvan ik dacht dat ze al niet meer kon bestaan.
Schreiner heeft bewust veel aan zich voorbij laten gaan. Hij filmt zijn kleine archaïsche gemeenschap als het ware met archaïsche middelen. Hij heeft de draad weer opgepakt bij zijn verwante film I Cimbri (1991) na lang niet te hebben gefilmd. De kracht van zijn werk is even sterk gebleven. Fraai gevangen licht in de eindeloze grijstinten tussen zwart en wit heeft wellicht toch iets tijdloos.
En het zijn niet alleen mooie plaatjes van het bergdorpje Sappada/Pladen/Plodn (maar net weke taal je spreekt) in de zon of in de sneeuw.
Meer... < 1
2 >