Weblog Homefront USA 4, juli 2003

door Gertjan Zuilhof

Bij wijze van testvertoning programmeerde ik Trailer Town van Giuseppe Andrews voor het documentairefestival van Marseille. Marseille wilde graag een gedeelte van het [based upon] TRUE STORIES programma overnemen dat ik maakte voor het afgelopen festival van Rotterdam. Omdat mijn hoofd altijd staat bij komende projecten en gepasseerde ondernemingen mij minder prikkelen smokkelde ik een enkele eventuele Homefronttitel in het Marseillelijstje. Of ze daar in Marseille blij mee waren weet ik niet. Ze hielden zich beleefd op de vlakte. Trailer Town is dan ook een ongemakkelijke film. Trailer Town speelt zich af op een zogenaamd trailer park; wij zouden zeggen een woonwagenkamp. Geen frisse camping, maar een verloederde vrijstaat die wordt bewoond door ranzige alcoholisten, ontremde perverselingen, aan zichzelf verslaafde praatjesmakers en een enkeling die echt gevaarlijk is, maar de meeste op z'n minst een beetje. Het kamp van Andrews ligt in Californië niet ver van Hollywood. Een aantal bewoners zijn gesjeesde acteurs of mislukte komedianten. Obsessieve mislukte stand-up comedians die alle vuiligheid uitspuwen die in hun benevelde en verziekte breinen opkomt. Het is moeilijk te zeggen of de film een speelfilm of een documentaire is (en daarom paste hij natuurlijk goed in True Stories dat over zulke hybride zaken ging) en dat versterkt wellicht het ongemakkelijke gevoel. Als een scatofiele oude man klaarkomt op zijn eigen uitwerpselen (of op zijn minst doet alsof) kun je je afvragen of je zo'n man maar beter niet alleen kan laten met zijn hoop. En als het gspeeld is blijft de vraag of het niet wat fijnzinniger had gekund. Dit soort vragen zijn in het geval van Trailer Town misschien niet te beantwoorden omdat de zogenaamde acteurs van Andrews in het dagelijks leven dezelfde rollen spelen. Hun niet-fictionele persoonlijkheden lijken al heel lang geleden door de goot te zijn weggespoeld.

Ik zag Trailer Town voor het eerst in New York in een late voorstelling tijdens het New York Underground Film Festival. Het publiek aldaar kon de vrolijke vuiligheid wel waarderen. In Marseille werd de film op zondagochtend geprogrammeerd (niet echt mijn idee) en de filmische smurrie viel in een onbehaaglijke stilte. De enige toeschouwster die na afloop commentaar wilde geven kon van verontwaardiging geen woord uitbrengen. Wie hier nieuwsgierig van wordt kan zich direct tot de filmmaker wenden, hij verkoopt tapes van de film via zijn eigen website.

Of de film eigenlijk wel past in het Homefrontprogramma weet ik nog niet zeker. Dat programma moet gaan over de actuele cultuur-politieke situatie in Amerika. Trailer Town geeft zeker een gek, origineel en indringend portret van de (bijna) laagste klasse van de samenleving (de volgdende stap is de straat) en het is juist aan die onderkant waar de hardvochtige sociale politiek van de huidige regering het eerst wordt gevoeld, maar het is ook zo dat de film zich een beetje onttrekt aan de actualiteit. Zichzelf bevlekkende clowns zijn toch een beetje van alle tijden. Vertoond worden moet hij echter zeker, want je kijkt nu eenmaal niet dagelijks recht in de anus van het ongeluk.

Wel fijnzinnig was mijn andere testfilm Re:The_Operation van Paul Chan. Een korte film (28') die zowel een vormexperiment is als een geraffineerde politieke vertelling. Deels is hij grappig en bewust wat klungelig (maar vergis je niet, 'make no mistake', om één van zijn hoofdpersonen te citeren) en gespeeld educatief. Chan ontwierp alternatieve icoontjes voor op het bureaublad van je computer in de vorm van de cartoonportretten van de belangrijkste Amerikaanse politieke figuren van het moment. De iconen zijn overigens echt te downloaden en te gebruiken van National Philistine site  (op het moment dat ik dit schrijf is de site een beetje in ombouw, maar tegen de tijd dat dit verschijnt is dat vast verholpen). De film bevat wonderlijk effectieve en originele voice-over teksten die Chan via listig knippen en plakken ontleende aan politieke uitspraken zoals die pal na 11 september 2001 werden gedaan. Naast de aandoenlijke digitale karikaturen en binnenstebuiten gekeerde teksten van zijn tegenspelers hanteerde Chan een reeks van beproefde experimentele film (en video) technieken om zijn film een veelkleurige toon te geven. In een vorig decennium (een vorige eeuw?) zou je zo'n filmpje misschien post-modern hebben genoemd, maar dat is hier niet aan de orde. Chan wilde een speelse en intelligente politieke film maken zonder in de valkuil (geen humor, geen nuance, geen sfeer) van de politieke film te vallen. En hoe bemoedigend dat zoiets is gelukt.

Ja, The_Operation viel een stuk beter in Marseille, een serieus (soms een beetje te serieus) en intellectueel internationaal festival, waar verder overigens geen enkele Amerikaanse film was te zien. Een soort derde golfoorlogje in de media. Wat maar weer de zin van een tegendraads Amerikaans film/video/media-programma bevestigd. Goed, ik geloof dat Trailer Town toch wel past.