Weblog White Light 1




"Of het gaat lukken weet ik nog niet. Ik stel mij een programma voor waarbij twee totaal verschillende soorten cinema rug aan rug worden gepresenteerd. Het moet gaan over drugs en film. Omdat dit al een tijdje in de lucht hangt. Omdat drugs net zoveel met film te maken hebben als met rock 'n roll."

door Gertjan Zuilhof

"Omdat er lang wat lacherig is gedaan over vloeistofdia-achtige films (daar wordt nu wereldwijd in heel hippe clubs heel anders over gedacht). Omdat de drugsmisdaad één van de meest vitale motoren van de meest vitale genrefilms is. Ja, en dat moet rug aan rug: de vloeiende verbeelding en de rip deal.

Niet dat het alleen over experimentele- of genre-cinema zou moeten gaan. Alleen al International Film Festival Rotterdam 2005 bood een reeks aan boeiende voorbeelden van films waarin drugs zo niet de motor dan toch op zijn minst de katalysator vormden. De meest originele en zeker de meest stijlvolle was denk ik Le conseguenze dell'amore van Paolo Sorrentino. Een film die zich tegelijkertijd baseert op het genre van de mafia-drugs-misdaadfilm als er met een soort satanisch genoegen veel afstand van neemt.

Centraal in Le conseguenze dell'amore staat de door Toni Servillo onvergetelijk gespeelde Titta di Girolamo. Girolamo woont in een ouderwets deftig hotel in het zuiden van Zwitserland (pakweg in de buurt van Locarno) en lijkt zich dood te vervelen. Soms speelt hij een lusteloos spelletje kaart met medebewoners, maar meestal doet hij niet veel meer dan zeer bedachtzaam (bedachtzamer nog dan Humphrey Bogart) een sigaret opsteken. Langzaam wordt duidelijk wat Girolamo doet ver weg van zijn familie die hij toch nog blijkt te hebben.

Op gezette tijden brengt Girolamo grote hoeveelheden cash geld naar de bank. Mafiageld. Drugsgeld. Girolamo is een pion van de mafia. Een radertje in de grote drugsmisdaadmachinerie. Sorrentino benadrukt dat nog eens aardig door Girolamo op gezette tijden een shot heroïne te laten nemen. Even uiterlijk onkreukbaar als hij als koerier van crimineel geld is, is hij ook als drugsgebruiker. Een ogenschijnlijk nette man, maar met handen en voeten aan de drugs gebonden. Als Girolamo na jaren van inzichzelfgekeerdheid zijn blik laat vallen op een serveerster is het onheil onafwendbaar.

En dat onheil geeft Sorrentino de gelegenheid om een meesterlijke blik te werpen in een mafiabolwerk. Dit is de genrefilm ver voorbij. Zo ziet het er bij de mafia uit denk je dan. Alleen in dwaze en onbenullige films kun je hieruit nog ontsnappen. Dat zijn de uiterste consequenties (in het Nederlands luidt de filmtitel De consequenties van de liefde) waar Sorrentino het over heeft.

Naast de film van Sorrentino draaiden we op het International Film Festival Rotterdam 2005 nog zeker een handvol films die zo in White Light (naar de onsterfelijke song White Light, White Heat van de Velvet Underground) zouden passen. Zoals het harde en nonchalant realistische Dead Man's Shoes van Shane Meadows, uiteraard Clean van Olivier Assayas en ook Pusher II van Nicolas Winding Refn over de groezelige onderklasse van de Deense misdaad.

Beslist de leukste en grappigste White Light-film van het IFFR 2005 was de korte film LSD A Go Go van Scott Calonico. In tien minuten brengt hij op een satirische manier bijna alles naar voren dat de omgang met drugs de laatste decennia in America zo verwarrend heeft gemaakt. De film is een mix van authentieke documenten, archiefbeelden en listig vervalsende ingrepen.

Calonico vertrekt vanuit een zaak die zich in de jaren vijftig binnen de CIA afspeelde. De geheime dienst onderzocht wat de nieuwe wonderdrug LSD voor hen zou kunnen betekenen. Tamelijk achteloos en zonder waarschuwen werd LSD aan de eigen agenten gegeven om het effect te testen. Pas toen een gewaardeerde wapendeskundige onder invloed uit het raam sprong werd die politiek bijgesteld. Calonico roept de feestelijke sfeer van de jaren zestig op (ja, daar zijn ze, de vloeistofdia's), maar lijkt vooral geïnteresseerd te zijn in cultuur-politieke satire. Wat niet wegneemt dat het kleine filmpje een schat aan beelden bevat en er moeiteloos een boeiende langere film van zou kunnen worden gemaakt.

Bijna nog leuker is een eerdere film van Calonico getiteld The King and Dick (2003, 8'). Ook hieruit blijkt Calonico's gevoel voor politieke satire. Het filmpje gaat over het historische bezoek van Elvis (in zijn nadagen) aan president Richard Nixon (nog volop in het zadel) waarbij de eerste zijn diensten aanbood aan de CIA om onbezoldigd geheim agent te worden in de strijd tegen drugs. Als popster zou hij makkelijk toegang hebben tot verderfelijke kringen. Het bezoek is via een fraaie reeks foto's gedocumenteerd en buiten oorspronkelijke documenten geeft Calonico niet veel commentaar. Aan het slot laat hij een indrukwekkende lijst aan drugs zien die in het lichaam van de King bij lijkschouwing werd aangetroffen.
Commentaar inderdaad overbodig."