De Israëlische regisseur Samuel Maoz moet even nadenken over de vraag, hoe het komt dat zo veel jaar na dato opeens drie ex-soldaten autobiografische films hebben gemaakt over de Libanese Oorlog van 1982. Drie erg goede films bovendien: vorig jaar werd de animatiefilm Waltz with Bashir genomineerd voor een Oscar, de regisseur van Beaufort werd gelauwerd in Berlijn en Maoz' eigen Lebanon, een claustrofobisch meesterwerk dat geheel is gefilmd in een tank, won het festival van Venetië.
Lebanon-regisseur Samuel Maoz heeft een verklaring voor het opmerkelijke fenomeen van dit trio. 'Ik denk door het uitbreken van de Tweede Libanese Oorlog, die in 2006 begon. Toen besefte ik dat ik al die tijd in mezelf was gekeerd. Terwijl mijn verhaal ook maatschappelijk van belang zou kunnen zijn. Wellicht geldt hetzelfde voor mijn twee collega's, we behoren tenslotte tot dezelfde generatie.' Een generatie die, benadrukt Maoz, heel anders is dan die van zijn ouders. 'Mijn moeder moest vluchten voor de nazi's en denkt nog steeds elke dag dat mensen haar willen uitroeien. Onze generatie wil gewoon een normaal leven. En toen begon de Libanese Oorlog, de eerste die mijn generatie moest voeren.'
Die oorlog verliep volstrekt anders dan eerdere oorlogen die Israël had gevoerd. 'De Zesdaagse Oorlog en de Jom Kipoer-oorlog verliepen traditioneel. Links een leger, rechts een leger, allebei met eigen uniformen zodat je ze uit elkaar kon houden, en een stuk land om over te vechten. Het was niet minder gruwelijk, maar je wist waar je aan toe was. Libanon was compleet anders. We vochten in woonwijken, de tegenstander droeg jeans en as niet van de burgerbevolking te onderscheiden. We trokken niet duidelijk één richting op, maar belandden in een oorlog van 360 graden.'
Maoz heeft lang nagedacht hoe hij die situatie zou verbeelden. 'Ik besloot om de hele film in de tank te filmen, zodat de kijker zich in dezelfde situatie bevindt als ikzelf toen. De plot van de film is heel eenvoudig, die kun je in tien regels opschrijven. Daar gaat het ook niet om. Het gaat om het gevoel van de soldaat. Ik moest de kijker daarom niet via zijn hoofd, maar via zijn maag en zijn hart benaderen. Geen dingen uitleggen, maar laten meemaken. Daarom zie je alleen wat de soldaten zien en weet je alleen wat zij weten.'
De tank reconstrueerde Maoz uit zijn geheugen. 'Ik heb geen exacte research gedaan, omdat het juist ging om de ervaring, niet om de feiten. Als de herinnering bijvoorbeeld dingen uitvergroot, vond ik het belangrijk dat zo te laten zien. Net zoals je aandacht in een oorlogssituatie vaak helemaal niet bij de belangrijkste dingen ligt.'
Het levert een claustrofobische, erg spannende film op in een duistere, olieachtige tank, die in Maoz' ogen zelf een belangrijk personage is. 'Voor mijn gevoel bevinden die soldaten zich in de buik van een beest, dat druipt van het vocht, geluiden maakt en gewond raakt. Misschien is dat ook de reden', voegt hij er vrolijk aan toe, 'dat ik tijdens mijn bezoek in Amerika gepolst werd voor Alien 5.'
Lebanon – Samuel Maoz
Vr 5 19:15 PA7