Oliver Hermanus (1983) maakte met Skoonheid een confronterende film over een getrouwde man die nooit zijn ware geaardheid zal kunnen accepteren. Gevangen in de conventies van zijn omgeving maakt hij niet alleen zijn eigen leven kapot. Een rauwe zedenschets van modern Zuid-Afrika.
Wat is de houding in Zuid-Afrika tegenover homoseksualiteit?
“We hebben verrassend liberale wetten: Zuid-Afrika is een van de weinige landen ter wereld waar homostellen kunnen trouwen en kinderen adopteren. Toch is het onderwerp voor veel mensen nog steeds met taboes omgeven. Hoofdpersoon François komt uit een conservatief nest van Boeren: blanke Zuid-Afrikaners, nakomelingen van Nederlandse en Duitse kolonisten. De machocultuur daar is heel sterk. De mannen zien zichzelf als op en top mannelijk, hun woord binnen het gezin is wet. Dus als je dan, zoals François, op mannen valt, is het vrijwel onmogelijk dat gevoel toe te laten. Je ziet dat in de scène waarin een groep Boeren een homo-orgie thuis organiseert. Heel afstandelijk, er wordt met geen woord gerept over wat ze gaan doen. Eén van hen neemt een tengere donkere jongen mee en wordt ter plekke geroyeerd. ‘We hadden nog zo gezegd: geen zwarten en geen flikkers.’ Zij associëren zichzelf absoluut niet met homo’s – ondanks hun eigen seksuele voorkeur en activiteiten.”
Er zit een grove verkrachtingsscène in de film.
“Verkrachtingen zijn per definitie grof en destructief. Het percentage verkrachtingen in Zuid-Afrika ligt schokkend hoog, maar je hoort alleen over de vrouwelijke slachtoffers. Zij hebben gelukkig de moed gevonden het probleem te bespreken. Praten is noodzakelijk voor de verwerking. In de researchfase vond ik met veel moeite één mannelijk slachtoffer dat over zijn ervaringen durfde te vertellen. Skoonheid heeft bij ons in de bioscoop gedraaid, dat was geen probleem. Ik hoop dat het mensen die de film zien helpt om het probleem onder ogen te zien.”
Hoe moeilijk was het om acteurs te vinden als dit zo’n taboe is?
“Verrassend gemakkelijk, ook al moesten ze schokkende scènes spelen. Dankzij de prijswinnende rol van Denise Newman in mijn debuutfilm Shirley Adams heb ik de reputatie van interessant om mee te werken. De acteur die François speelt, Deon Lotz, is een vrolijke gast, en een echte teamspeler: heel belangrijk voor iemand die iedere draaidag aanwezig moet zijn. Op de set transformeerde hij in die enge, opgefokte man.” Regisseur Roland Emmerich (Independence Day, Anonymous) betaalde jouw filmopleiding.
Hoe kreeg je dat voor elkaar?
“Het klinkt als een absoluut idioot sprookje. Toen Emmerich in Zuid-Afrika was om locaties te scouten voor 10.000 BC, ontmoette hij toevallig mijn huisgenoot, een fotograaf en model. Emmerich benaderde hem voor een fotografieopdracht. Mijn huisgenoot suggereerde dat ik misschien geïnteresseerd was. Ik vertelde Emmerich dat ik graag de overstap van persfotografie naar film wilde maken, maar dat het financieel onmogelijk was om naar een filmacademie te gaan. Hij bood toen aan mijn opleiding te betalen. Het was kicken toen we dit jaar in Toronto naar elkaars premières konden gaan! Ik ben overigens niet de enige die hij op die manier heeft geholpen. Als hij potentieel vermoedt, geeft hij je de kans dat te ontwikkelen.”
Heb je Black Butterflies gezien, over de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonkers, met Carice van Houten en Rutger Hauer?
“Ja, en ik heb één punt van kritiek. Als je een film maakt over een dichteres die het boegbeeld van de Zuid-Afrikaanse poëzie is en die de taal van de onderdrukkende macht gebruikte om schoonheid te creëren, en je laat iedereen Engels spreken… Dat is voor mij net zo blasfemisch als een film over Vermeer in zwart-wit draaien.”
Verandert Zuid-Afrika ten goede?
“Dat hangt er vanaf wat je huidskleur is. Ik kan me voorstellen dat veel van de vijf miljoen blanken niet veel verbetering zien. Maar dankzij Mandela zijn we indertijd niet in een burgeroorlog beland en ondertussen is er zowaar een solide zwarte middenklasse ontstaan. Ook voor mij en de andere 35 miljoen kleurlingen is het leven radicaal veranderd. We kunnen studeren, naar het buitenland reizen… Twintig jaar geleden was het onmogelijk geweest dat iemand als ik op een buitenlands festival een film had kunnen presenteren.”
Skoonheid – Oliver Hermanus
Do 2 22:30 de Doelen Jurriaanse Zaal
Door: Elsbeth Jongsma