De Chinese regisseur Wang Xiaoshuai is
al sinds 1994 een graag geziene gast op
het festival. Eerder draaiden hier van zijn
hand de films The Day en Frozen. Dit jaar
is hij aanwezig met het sprookjesachtige
11 Flowers , een sfeervolle schets van zijn
kinderjaren tijdens de Culturele Revolutie.
“11 Flowers is niet puur autobiografisch, hoeveel
ik veel elementen uit mijn eigen kindertijd heb
gebruikt. Net als de hoofdpersoon ben ik in 1966
geboren in Shanghai en werd mijn familie gedwongen
te verhuizen naar het platteland om in een
fabriek te gaan werken. De situatie was precies het
omgekeerde van wat we tegenwoordig in China
hebben. Nu trekt iedereen naar de stad om geld
te verdienen. Maar tijdens de Culturele Revolutie
werden om strategische redenen veel wapenfabrieken
gebouwd in bergachtige gebieden. Miljoenen
mensen werden gedwongen mee te verhuizen.
Andere dingen uit mijn kindertijd die ik in de film
heb verwerkt komen terug in de manier waarop de
ouders en de ‘vriendjesclub’ zijn geportretteerd.
Mijn vader was schilder en vertelde me, zoals je dat
ook in de film ziet, ’s avonds stiekem over impressionistische
schilders als Monet. Hun stijl werd tijdens
de Culturele Revolutie als ‘bourgeouis’ bestempeld.
En die vriendjes: we waren als vier broers en hebben
nu nog steeds veel contact. Bij de casting heb ik erop
gelet dat de jongetjes zoveel mogelijk op ons leken.
Niet alleen qua uiterlijk; ze moesten ook eenzelfde
energie en ondeugendheid hebben. De jongetjes
kenden elkaar nog niet voor de opnames, maar
zijn goede vrienden geworden in de maanden dat
ze samen optrokken op de set. Ze zijn pas rond de
elf, maar allemaal zijn het ervaren acteurs. In China
heb je veel scholen voor kindacteurs. Het was geen
bezwaar dat ze met onderling verschillende Chinese
accenten spraken. Dat deden wij toen ook: de bij
elkaar gezette dorpelingen kwamen immers uit alle
hoeken van China.”
Schaamte
“We gebruikten een mix van uitgeschreven en
geïmproviseerde dialogen. Als de kinderen te modieuze
woorden gebruikten, moest ik ze corrigeren. Ze
hebben uiteraard geen enkel benul van die tijd. Nog
steeds kunnen mijn generatie en die van mijn ouders
niet over de Culturele Revolutie spreken. Er worden
nu eindelijk documentaires over die tijd gemaakt en
die maakt veel schaamte en verdriet los. Ik denk dat
het voor veel mensen gewoon te veel is. Wanneer ze
op die periode terugblikken, denken ze na over hun
hele leven. Over hoe dat mislukt is, over de zorgen die
ze nu hebben over hun kinderen: alles komt samen.
Dus worden de herinneringen verdrongen. De film
oogt daarentegen inderdaad alsof het een magische
tijd was, omdat het door de ogen van de hoofdpersoon
wordt gezien. En voor de meeste elfjarige
jochies is vrijwel ieder tijdvak in de geschiedenis, hoe
moeilijk en hard ook, vooral spannend en leuk. En in
zekere zin hadden wij het beter dan kinderen nu: wij
konden op straat spelen, hadden broertjes en zusjes
en een druk sociaal leven. Maar ik sluit mijn ogen
niet voor de verschrikkingen uit die tijd. In 11 Flowers
spelen veel verschrikkelijke zaken op de achtergrond,
waar de hoofdpersoon nog weinig weet van heeft. De
film is nog niet in China te zien geweest. Hij wordt in
mei uitgebracht in Frankrijk en daarna pas in China.
We zijn als de dood voor piraterij. Ook films als deze
worden meteen illegaal gekopieerd en verspreid.
Die markt is niet alleen lucratief voor schijfjes waar
Hongkong of Hollywood op staat. Echt álles wat los
en vast zit valt ten prooi aan piraterij.”
Rotterdamse stimulans
“Het IFFR is heel belangrijk voor me geweest en is
dat nog steeds. In 1994 kwam ik naar Rotterdam
met The Days. Het festival hielp me met een visum.
De vertoning hier leidde tot een uitnodiging voor
Berlijn en zo is het balletje gaan rollen. Vervolgens
kreeg ik steeds meer contacten in het buitenland. Dat
is noodzakelijk, omdat in China alleen geïnvesteerd
wordt in commerciële producties. Heel treurig: er is
inmiddels een jonge generatie regisseurs die alleen
maar commercieel wil werken. Zij zijn door de jaren
heen gehersenspoeld met het idee dat het niet loont
een onafhankelijke film te maken, omdat die toch
nergens vertoond gaat worden. Ik heb nogal wat
vrienden in de bioscoopbusiness, na lang bedelen
vertonen die wel eens een film van me. Maar die trekt
dan nauwelijks publiek. Een vicieuze cirkel. Omdat
er geen publiek komt, wil niemand investeren in
publiciteit, en omdat er geen publiciteit is, komt er
geen kip kijken. Heel moeizaam. Ik wil hier zeker
het Hidden Histories-programma zien. De kans om
Chinese films te zien die ik thuis niet kan bekijken
vind ik heel opwindend. Daarom blijven festivals
ook zo belangrijk: ze bieden een onontbeerlijk platform
aan onafhankelijke filmmakers.”
11 Flowers – Wang Xiaoshuai
Za 28 15:00 LantarenVenster 3