De Litouwse Deimantas Narkevicius neemt
in het zorgvuldig vormgegeven RestrictedSensation drie kwartier de tijd voor het
verhaal van een jonge theaterregisseur in
de jaren zeventig, toen het Sovjet-bewind
streng tegen homo’s optrad.
In een notendop
“Een film die laat zien hoe de creativiteit van het individu
het wint van de geïnstitutionaliseerde macht.”
Voordelen korte film versus speelfilm
“Ik ben van oorsprong beeldhouwer, maar maak al
vijftien jaar korte films, video-installaties en sound
pieces. De internationale kortefilmgemeenschap is
zeer actief en vooral ook creatief. Er is meer ruimte
voor experimenten en men is er innovatiever dan in
de speelfilmwereld.”
Litouwen
“Het is hier heel moeilijk om commerciële producties
te maken. Er zijn maar weinig fondsen en de subsidies
zijn altijd te laag. Dat betekent dat er enorm
op safe gespeeld wordt om voldoende publiek te
trekken. Er is geen ruimte voor experimenten. Het is
de dood voor iedere kunstvorm. Het probleem wordt
natuurlijk verergerd doordat we vrijwel geen buitenlandse
afzetmarkt hebben. Wat dat betreft hebben
kunstenaars zoals ik, die niet commercieel werken,
het makkelijker. Niet zozeer wat financiële ondersteuning
betreft, maar wel doordat er al van oudsher
veel uitwisseling is met Europese en Amerikaanse
galerieën en festivals.”
Rotterdam
“Ik ben al een aantal keren op bezoek geweest, een
jaar of tien geleden voor het eerst. Dat was met
experimenteler werk en nooit voor een competitie.
Geselecteerd worden door het IFFR is heel belangrijk,
want het genereert weer uitnodigingen voor
andere festivals. Zo ben ik nu ook uitgenodigd voor
de Berlinale.”
Homo’s
Restricted Sensation is gemaakt op uitnodiging van
ArtAids, dat in Spanje een tentoonstelling van veertien
internationale kunstenaars organiseerde. Ik vond
het interessant om onderzoek te doen naar de jaren
zeventig en tachtig. In die periode golden er bijzonder
strenge wetten tegen homoseksuele mannen in Litouwen,
dat toen nog deel uitmaakte van de Sovjet Unie.
Ik ben zelf hetero, maar heb met veel mensen gesproken
die er erg onder hebben geleden. Het verhaal is
niet gebaseerd op één specifiek geval, maar bestaat uit
een combinatie van waargebeurde elementen.
Na een eerdere vertoning op een lokaal festival
kwamen er opvallend veel vragen van de jongeren uit
het publiek, want zij hebben die periode niet meegemaakt.
Zelf heb ik er nog veel herinneringen aan. In
de jaren zeventig zat ik op school en vervolgens heb ik
drie jaar verplicht militaire dienst gedaan. Ik kan me
daardoor het machteloze gevoel nog goed voor de geest
halen. Mijn herinneringen zijn ook bepalend geweest
voor de vormgeving van mijn film. Ik besteedde veel
aandacht aan de kleding, het kleurenpalet en natuurlijk
de rekwisieten, zoals telefoons en auto’s.
Het is overigens onzin te denken dat ik de Russen
verantwoordelijk houd voor de misstanden die
Restricted Sensation belicht. De film gaat niet zozeer
over homofobie, maar vooral om een enorm wantrouwen
tegen iedereen die ‘anders’ is. Dat richtte zich
destijds tegen creatievelingen en intellectuelen,
tegen iedereen die ambitieus was in de positieve zin
van het woord. Je ziet dat nu helaas nog veel. En niet
alleen in Litouwen.”
Bright Future
“Ik ben bezig met een sound piece en nog wat andere
projecten. De verleiding is overigens wel groot om
weer een, voor mijn doen dan, langere film te maken.
Als je eenmaal de smaak te pakken hebt, is het moeilijk
daar niet aan toe te geven!”
Restricted Sensation - Deimantas Narkevicius
za 28 jan 20:00 LantarenVenster 1, zo 29 jan 12:15
LantarenVenster 3