Het Signals-onderdeel For Real, dat op diverse manieren de realiteit tot filmische ervaring maakt, beleefde gisteren bij het vallen van de avond een eenmalig hoogtepunt. Het Metropole Orkest speelde een speciaal gecomponeerde soundtrack – niet bij een film, maar bij een besneeuwd uitzicht op de Maashaven. Componist Bob Zimmerman: “Die sneeuw hadden we nooit kunnen bedenken; die heeft het lot ons aangereikt.”
“Een heel merkwaardige klus” noemt Gert-Jan Blom, artistiek producer bij het Metropole Orkest, het project
Eye Trap. Het is een voortzetting van de samenwerking tussen IFFR, Metropole en Muziekinstituut MultiMedia, die vorig jaar begon. Toen speelde het Metropole tijdens de opening van het programma Red Westerns een compositie voor de zwijgende klassieker
The Extraordinary Adventures ofMr. West in the Land of the Bolsheviks. Blom: “Toen de uitnodiging voor een vervolg kwam, dachten we dat we weer gewoon een film zouden begeleiden. Maar tijdens de voorbereidende gesprekken, toen er al een aantal ideeën over tafel waren gegaan, zei Rutger Wolfson op een gegeven moment: ‘Weet je wat we óók kunnen doen...?’”
Het resultaat is Eye Trap: een soundtrack bij een landschap. Beeldend kunstenares Germaine Kruip voegde met licht en architectuur subtiele elementen aan dat landschap toe, waar het orkest vooraf niets over wist. Het resultaat was een unieke ervaring die de schoonheid van de alledaagse realiteit op verrassende manieren benadrukte.
Net als bij het Red Westerns-programma vorig jaar werd de compositie voor de uitvoering geschreven door een componistencollectief onder de vlag van Muziekinstituut MultiMedia. Bob Zimmerman smeedde de bijdragen van een elftal componisten aaneen tot één compositie. “De basis is hetzelfde, maar de methodologie was compleet anders,” legt Zimmerman uit. “Een film vraagt om terugkerende thema’s en motieven en een interpretatie van wat er op het beeld te zien is. Nu zijn we meer uitgegaan van een state of mind. We hebben ons laten inspireren door het abstracte, door iets dat juist in zijn pure realisme abstract wordt. Het landschap is ons drama.”
Daarmee wordt ook het gebruikelijke proces voor de toeschouwer omgedraaid: waar filmmuziek invloed heeft op wat je ziet, is het nu het landschap dat sturing geeft aan hoe de muziek wordt ervaren. “De muziek blijft hetzelfde, maar het uitzicht verandert en daardoor verandert ook je gevoel. Daar hadden wij verder geen invloed op; de enige keuze die we hebben gemaakt is het tijdstip, zodat we het vallen van het donker konden meepakken. Maar eergisteren dachten we nog dat het een behoorlijk zonnige dag zou zijn. Op dat pak sneeuw dat er nu ligt hadden we nooit gerekend. Dat is wat het lot ons aangereikt heeft.”
De opvoering van gisteren was letterlijk uniek: hij zal nooit herhaald worden, stelt Zimmerman. “Het is wezenlijk eenmalig. Tegenwoordig is alles altijd maar beschikbaar, en is men eraan gewend dat muziek opgenomen wordt. Maar dit is welbewust niet herhaalbaar. Je zou deze muziek best onder een ander landschap kunnen plakken, maar dat zou fl auw zijn. Het gaat er juist om dat het live is.”
Door: Joost Broeren