Het programma For Real omvat een serie filmische ervaringen buiten de bioscoopzaal. In Meet Your Stranger van Sander Veenhof ga je met je smartphone als souffleur op zoek naar een tegenspeler en speel je een rol in de mobiele film die zich voltrekt rondom het Schouwburgplein. Sander Veenhof is een Amsterdamse kunstenaar die zich in zijn werk richt op nieuwe vormen van interactie en communicatie.
Je bent naar eigen zeggen geen fan van computers. Dat klinkt onwaarschijnlijk voor iemand die computerwetenschappen heeft gestudeerd en die aan de Rietveldacademie de richting instable media heeft afgerond. Waarom deze keuzes?
Ik heb eigenlijk een haat-liefdeverhouding met computers. Het is fantastisch dat tegenwoordig eigenlijk niets meer onmogelijk is. Zeker nu de digitale realiteit steeds meer verweven raakt met de fysieke wereld, kun je de ruimte om je heen al programmerend naar je hand zetten. Maar een geploeter blijft het. Tijdens het werken met computers geldt de wet van behoud van ellende. Maar misschien komt dat ook doordat ik een voorkeur heb voor het verzinnen en realiseren van ideeën waarmee ik telkens de grenzen van de technische en praktische mogelijkheden probeer af te tasten.
In je projecten ligt de focus op fysieke interactie en communicatie. Maar wel met behulp van bijvoorbeeld apps en gps, die het fysieke deel juist overbodig maken. Waar komt de behoefte vandaan om uitersten te verbinden?
Ik geloof sterk in de combinatie van die twee werelden. Met mobiele locatiegebaseerde toepassingen kunnen we onze fysieke ruimte op alternatieve manieren benutten. Nu de smartphone een massamedium aan het worden is, waarmee publiek buiten op straat toegang heeft tot geografisch gekoppelde internetcontent, ontstaat er een onzichtbare parallelle wereld. Daarin zijn nieuwe vertelvormen en interactieve toepassingen mogelijk. Er kan iets ontstaan wat niet thuis achter een beeldscherm ervaren had kunnen worden. Mits de unieke mix van GPS, lokale data en content, de fysieke ruimte en de relaties daartussen daadwerkelijk worden benut. Eén van de elementen in de publieke ruimte is uiteraard de medemens. En al lijken veel mensen zich tegenwoordig volledig terug te trekken in hun individuele smartphone-wereld, via datzelfde technisch complexe kanaal brengen wij hen met “Meet Your Stranger” weer in contact met hun directe nabije omgeving.
Je hebt zowel in het MoMA in NY als op de Venice Biennale onaangekondigd je projecten tentoongesteld. Hoe kwam je tot deze acties en hoe reageerden het publiek en de organisatie?
De expositie in het MoMA waar bezoekers via het beeldscherm van hun smartphone in augmented reality (toegevoegde realiteit) extra kunstwerken konden zien in alle ruimtes van het museum, had twee doelen. Een daarvan was het creëren van een gelegenheid om virtuele kunst eens te kunnen ervaren onder omstandigheden die als ideaal worden beschouwd voor het ervaren van kunst in het algemeen. Het MoMA leek een geschikte plek daarvoor. Dat het museum niet was ingelicht en niet was betrokken bij de expositie, behalve dat we gebruik maakte van hun gebouw, had te maken met het tweede doel: zo helder mogelijk demonstreren welke mogelijkheden en consequenties het gevolg zijn van de opkomst van mobiele telefoons als ‘verstorend’ nieuw medium en platform. Met een ongekende openheid en vrijheid voor zowel makers als gebruikers. Fysieke grenzen en beperkingen zijn niet meer van toepassing in een realiteit die voor een deel bestaat uit de materiële wereld, maar daarnaast uit een virtuele component die met de smartphone kan worden benaderd. Behalve zichtbare veranderingen op de museumverdiepingen, toonde de expositie ook aan dat de dynamiek tussen musea, curatoren, kunstenaars en publiek in beweging is. Het vaste hiërarchische model is aan het vervagen, en er ontstaan massaal of juist niche-achtige bottom-up initiatieven.
Wat kunnen de festivalbezoekers verwachten als ze zich overgeven aan de blind date-scenario’s? En wat hoop je met het project te bereiken?
“Meet Your Stranger” is het resultaat van een samenwerking tussen drie creatieve geesten met een drietal verschillende achtergronden. De scènes die speciaal voor het project door theatermaakster Madeleen Bloemendaal werden geschreven, leveren hopelijk een filmische ervaring op, mede dankzij de betrokkenheid van filmproducent Andre Freyssen. Je speelt zelf de hoofdrol met je mobiel als souffleur. Mijn karakteristieke inbreng is de wijze waarop je het verhaal ervaart. Niet op een groot bioscoopscherm in een donkere zaal, maar via het beeldscherm van je mobiel én in de publieke ruimte om je heen. Want daar bevinden zich je tegenspelers in de scènes, en daar staat een deel van het decor opgesteld. Virtueel, te bekijken met je mobiel.
Heb je de volgende trend op interactief gebied al gespot en heb je een idee hoe je hier op in wilt springen?
Als de huidige trend zich doorzet, zullen we steeds meer smartphones in ons straatbeeld zien, waarop we met zijn allen meer en meer tijd besteden aan het impulsief delen van allerlei terloopse ervaringen. Iedereen wordt een zender. Maar er dreigt een gebrek aan voldoende spannende situaties om de aanhoudende behoefte en de verantwoordelijke taak van het constante 'delen' mee te voeden. Het is tijd voor minder, maar beter! Zowel aan de zendende kant als aan de ontvangende kant. Een betere filtering zou handig zijn. App’s die de lokaal aanwezige data realiteit inzichtelijk maken en benutten. Lokaal twitteren. Lokaal een vraag stellen. Lokaal gamen. Lokaal een verhaal ervaren. Want het mag wel iets minder feitelijk. We hebben er een drukke taak bij als proactieve microjournalist. Maar het parallelle digitale universum waar we via de smartphone toegang toe hebben, hoeft geen letterlijke kopie of afspiegeling te worden van de fysieke realiteit ter plekke, dat zou zelfs overbodig zijn. Ik hoop op meer mogelijkheden om de nieuw ontstane hybride ruimte creatiever of meer fantasierijk te benutten.
Meet Your Stranger is tijdens het festival dagelijks te beleven rond het Schouwburgplein.