Birma staat bekend als een van de minst toegankelijke gebieden ter wereld, maar daar lijkt langzaam verandering in te komen. Wat dat met de inwoners doet, laat regisseur Midi Z in zijn film Return to Burma zien.
In een notendop
“Taiwanese gastarbeiders keren terug naar hun geboorteland Birma als ze horen dat daar voor het eerst verkiezingen worden gehouden. Ze hopen dat het hun kansen op werk daar vergroot.”
Eerste keer
“Voordat ik Return to Burma maakte, regisseerde ik drie korte films. Uitgangspunt van al mijn werk is emotionele betrokkenheid bij mijn thuisland Birma: de dorpen, de mensen, de politieke ontwikkelingen. Het enige verschil met mijn korte films is dat ik nu meer ruimte en tijd had om een verhaal te vertellen. Al kan ik zelfs in tachtig minuten niet alles kwijt. Vorig jaar is er een burgerregering ingesteld en nu wordt het land langzaam wat democratischer, maar er is nog steeds veel armoede, drugsverslaving en werkloosheid. Al die onderwerpen kan ik onmogelijk in één film aansnijden. Keuzes maken betekent spijt hebben.”
Birma
“Er bestaat geen filmindustrie in Birma. Op televisie zie je uitsluitend geïmporteerde series en films uit Zuid- Korea, en in de Birmese bioscoop blijft het aanbod uit eigen land beperkt tot één film per jaar, altijd gemaakt door regisseur Zinyaw Maung Maung, die in opdracht van de regering werkt. Subsidieaanvragen duren ontzettend lang en monden vaak uit in zelfcensuur: de autoriteiten geven alleen toestemming voor films die Birma laten zien als een welvarend land, waarin mensen fantastische levens leiden. Ik toon de werkelijkheid. Omdat ik geen toestemming kreeg voor Return to Burma, heb ik de film in het geheim opgenomen. Ik ben met twee vrienden – een acteur en sounddesigner – en een kleine camera de grens overgestoken.”
Verhuizing
“Toen ik zeventien jaar was, verhuisde ik van Birma naar Taiwan om daar een opleiding filmregie te volgen. Studeren in eigen land kon niet, omdat de universiteiten tijdens de dictatuur gesloten waren. Werk was er ook niet. De toekomst was uitzichtloos. In 2008 keerde ik terug, na tien jaar in Taiwan gewoond te hebben. Er bleek niets veranderd: mijn oude vrienden doodden nog steeds de tijd met gitaar spelen en liedjes zingen. Iedereen wacht op het moment dat ze weg kunnen. Ze denken dat de toekomst beter is in Maleisië, Dubai of China.”
Rotterdam
“Dat mijn werk geselecteerd is voor dit festival, zie ik als een aanmoediging en erkenning voor mijn werk. In Birma heeft niemand de film gezien en ik weet niet of dat nog gaat gebeuren. Ik ben blij dat een groot publiek, critici en collegaregisseurs mijn werk op het IFFR kunnen bekijken. Dat is best spannend, want ik beschouw mezelf niet als professioneel filmmaker. In Birma is kunst het speelgoed voor de rijken. Je kunt daar niet zeggen: ‘Ik word later regisseur.’ Nu mijn film hier draait, voel ik me voor het eerst echt een filmmaker.”
Bright Future
“Mijn tweede film heb ik al opgenomen, die is nu in postproductie. Het gaat over een Birmese studente die naar Thailand vertrekt en daar een visum probeert te krijgen. Ze vertelt over haar hoop, angst, pijn en de manier waarop haar leven wordt beïnvloed door de grote veranderingen in haar geboorteland.”
Return to Burma - Midi Z
do 2 21:15 Pathé 6, za 4 12:45 Pathé 5
Door: Kim van der Meulen