A Programmer's Chronicles 24

door Gertjan Zuilhof

Je mag het een spookhuis noemen, maar dat wordt het niet echt. Een kunsttentoonstelling met installaties moet het ook niet worden. Iets er tussen in als dat kan of denkbaar is. Vorig jaar al, toen ik voor de editie 2008 van het festival een tentoonstelling maakte in het Voormalige Fotomuseum, had ik in mijn achterhoofd om een programma te maken met Aziatische ghost movies. Het soort films waarin vaak een bespookte locatie centraal staat. Grote oude huizen met kelders, zolders en krakende vloeren. Wel, toen drong het idee zich eigenlijk als vanzelf op. Het oude Fotomuseum, dat eigenlijk een oude drukkerij en uitgeverij van een dagblad was, heeft het ideale formaat, ouderdom en geschiedenis voor een echt Haunted House.

Ook vorig jaar draaiden we in het festival de film Unseeable van Wisit Sasanatieng. Een film die perfect beantwoord aan mijn idee van een ghost movie met een haunted house. Dat is niet vreemd want Sasanatieng had goed naar vooral oudere horrorfilms gekeken en een fraai gothic verhaal gemaakt. Voor mijn Haunted House wilde ik een aantal (of eigenlijk velen, maar dat budget kreeg ik niet) filmmakers/kunstenaars vragen om ieder een eigen kamer in te richten. Al die hopelijk zeer verschillende kamers zouden dan een uniek haunted house vormen. Daarom vroeg ik Sasanatieng als eerste om deel te nemen en ik zag het als een goed teken dat hij ook direct ja zei. En hij had ook het eerste zijn plan klaar en stuurde me er mooie foto's van die inderdaad uit een huis lijken te komen, maar evenzeer de sfeer hebben van een filmset.

Als ik zeg dat Amir Muhammad eigenlijk geen filmmaker is dan vindt hij dat vast niet erg. Muhammad is de meest prikkelende schrijver, satiricus, uitgever, producent en, vooruit, filmmaker van Maleisië. Na een reeks lichtvoetige essayistische documentaires, die stuk voor stuk in zijn land verboden werden, werd hij gevraagd om een commerciële horrorfilm te maken. Iemand als Muhammad doet graag het onverwachte en zei ja. Hij schreef een wedstrijd op internet uit voor het verhaal en vroeg Naeim Ghalili, een Iranese immigrant filmmaker, voor de co-regie (of misschien was het wel andersom). De film werd zowaar redelijk succesvol, maar is voor een genrefilm buitengewoon complex en de hoeveelheid verwijzingen (naar de wereld van beroemdheden, maar ook van de politiek) leidde tot heftige debatten. Zoals het hoort bij een film van Amir Muhammad. Hij gaat zijn belangstelling voor boekuitgaven en zijn nieuwe horrorervaring in zijn kamer combineren.

Als je eenmaal een paar klinkende namen hebt voor een project kun je eigenlijk iedereen vragen dacht ik. Ik wilde graag iemand uit de Filippijnen en daarom vroeg ik eerst maar de man die ik het meest bewonder; de meester van de ultralange en ultradroevige films Lav Diaz. In zijn keukentje in Manilla was hij al gewonnen voor het plan nog voor ik was uitgesproken. Nee, het ging niet steeds zo makkelijk, maar de regisseurs die geen tijd hadden zal ik hier niet noemen.

Indonesië is binnen dit thema een zeer bijzonder land. Geen land waar zoveel geesten huizen en waar zoveel kennis en vrees over en voor ze bestaat dan juist dit intrigerende land. Iedere week verschijnt hier een nieuwe locale horrorfilm in de bioscoop en de hoeveelheid Indonesische horrorfilms op dvd is eigenlijk niet te tellen. Het leek mij op zijn plaats dat er meer dan een Indonesiër in het huis zou komen wonen en volgens mij inmiddels beproefde methode vroeg ik de twee ware meesters van de Indonesische film Garin Nugroho en Riri Riza. En ik had opmerkelijk weinig woorden nodig om ze uit te leggen wat me voor ogen staat.

Bij mijn laatste keuze had ik wat meer bedenktijd nodig. Vorig jaar al zag ik in Saigon de prachtige, klassieke en gevoelige film The Moon at the Bottom of the Well van Nguyen Vinh Son en nodige hem uit voor het festival. Hij kreeg ook steun van het Hubert Bals Fonds voor het afwerken van de film. De censuur in Vietnam had echter heel veel tijd nodig. Tot zeer lang na het vorige festival bleef de film niet beschikbaar. Ondertussen deed ik wat lobbywerk voor de film bij andere festivals en werd het mij duidelijk dat niet iedereen vindt dat dit de meest bijzondere film is die er in jaren uit Vietnam is gekomen. Het is een poetische, serieuze en psychologische film. Bepaald geen horrorfilm. Toch speelt het bovennatuurlijke, zeker tegen het einde van de film, een cruciale rol in het verhaal. Ik wilde niet dat deze kwetsbare film op een voor de maker verkeerde plek in het festival zou komen. Maar uiteindelijk vroeg ik hem toch of hij zich zijn film in het Hungry Ghost programma kon voorstellen. Uit zijn reactie bleek mij toen duidelijk dat mijn laatste kamer was gevuld. Hij was bij wijze van spreken de spullen die hij voor zijn altaar nodig had al in zijn koffer aan het pakken. Volgens mij wordt het iets bijzonders.